Zanim amatorzy dostali w swoje ręce telefony z możliwością nagrywania filmów, zanim pojawiły się kamery VHS, na świecie panowała moda na uwiecznianie codzienności na taśmach filmowych 8mm.

Wyróżnić można trzy standardy filmów 8mm:

  • 2x8mm – pierwszy popularny standard, dominował głównie w Polsce – taśma ma 16mm szerokości, aby została naświetlona w pełni musi przebiec przez kamerę dwa razy, po wywołaniu przecina się ją.
  • Super 8mm – format dominujący na zachodzie – taśma ma 8mm szerokości, węższą perforację, niż taśma 2x8mm, dzięki czemu uzyskano większe wymiary klatki filmowej. Taśma jest zamknięta w specjalnej kasecie, co ułatwia ładowanie jej do kamery.
  • 2xSuper 8mm, DoubleSuper 8mm, DS8 – hybryda 2x8mm i Super 8mm dominująca w państwach bloku wschodniego – perforacja i rozmiar klatki jak w filmie Super 8mm, natomiast taśma ma 16mm i dla pełnego naświetlenia musi przebiec przez kamerę dwa razy.

Dzisiaj, kiedy wybór sprzętu warunkujemy naszymi preferencjami, a nie dostępnością towaru w sklepie, jak to bywało w latach 80, warto zdecydować się na format 2xSuper 8mm (DS8) – oferuje nam on, razem z formatem Super 8mm, najwyższą jakość obrazu spośród wymienionych formatów (największa powierzchnia klatki filmowej!), jednak format DS8 jest bardziej ekonomiczny – tańsza taśma, wygodniejsza w wywołaniu.

Kupujemy sprzęt

Dla początkujących przygotowałem trzy warianty sprzętu, który należy zebrać:

Wariant 1: Filmy nagrywamy, a następnie oddajemy do wywołania i skanowania

Jest to opcja najprostsza, wystarczy posiadać tylko kamerę obsługującą wybrany wcześniej format filmu i ładunek do tejże kamery.

Przewidywany koszt:

  • Kamera – 0-150 zł jednorazowo
  • Taśma do kamery – 50-150 zł
  • Wywołanie filmu 50-12 0zł
  • Skanowanie filmu (ok. 150 zł w zależności od techniki i ilości taśmy)

Wariant 2: 
Filmy nagrywamy, oddajemy do wywołania, oglądamy na projektorze (ewentualnie też skanujemy)

Opcja dla osób, które nie mają doświadczenia w zakresie obróbki filmów w ciemni. Przyda się więcej akcesoriów, ale zyskujemy satysfakcję z oglądania filmu na projektorze i obcowania z fizycznym materiałem filmowym.

Przewidywany koszt:

  • Kamera – 0-150 zł jednorazowo
  • Projektor – 0-200 zł jednorazowo
  • Taśma do kamery – 50-150 zł
  • Wywołanie filmu – 50-120 zł

Wariant 3: 
Filmy nagrywamy, wywołujemy samodzielnie i oglądamy na projektorze (ewentualnie skanujemy)

Opcja dla nieco bardziej doświadczonych posiadaczy ciemni fotograficznej, proces wywoływania taśmy nie należy do skomplikowanych, wymaga jednak większej dokładności i utrzymywania stabilnej temperatury.

Przewidywany koszt:

  • Kamera – 0-150 zł jednorazowo
  • Projektor – 0-200 zł jednorazowo
  • Koreks przeznaczony do taśmy filmowej – 0-200 zł jednorazowo
  • Taśma do kamery – 50-150 zł
  • Odczynniki – ok. 60 zł za samodzielnie przygotowany zestaw na ok. 4 filmy, powyżej 100zł za gotowy zestaw odczynników.

Jeżeli zdecydowaliśmy się na używanie formatu 2x8mm lub DS8, należy zaopatrzyć się również w specjalną przecinarkę do filmów.

Dodatkowo, jeżeli chcemy montować taśmę, należy zaopatrzyć się w sklejarkę do taśmy i klej (sklejarka to koszt ok. 25-50zł, klej najlepiej przygotować samodzielnie).

Skąd brać sprzęt?

Zacznijmy poszukiwania sprzętu rodziny – być może kiedyś któryś krewny zajmował się filmem amatorskim i ma do oddania część wyposażenia. Warto także odwiedzić targi staroci i antykwariaty. Szukać możemy też na forach fotograficznych i portalach aukcyjnych.

Może nieco o moich poszukiwaniach – kamerę wraz z futerałem i kompletem akcesoriów (filtry, osłona przeciwsłoneczna, ale też przecinarka i sklejarka) kupiłem za 70zł na portalu aukcyjnym. Koreks dostałem za darmo. Projektor wraz z kilkoma rolkami filmów rodzinnych kupiłem za 40zł na targowisku– warto rozglądać się za okazjami i w miarę możliwości udać się osobiście na oględziny sprzętu – mamy wtedy pewność, że wiemy co kupujemy.

Uwaga na projektory!

Kupując projektor warto sprawdzić, czy projektor obsługuje wybrany przez nas format filmu – bywały bowiem projektory na jeden format filmu, jak i uniwersalne – z przełącznikiem.
Dodatkowo trzeba zwrócić uwagę, czy pasujące do niego żarówki są wciąż dostępne na rynku.

Mamy kamerę, taśmę i co dalej?

W takim razie pora nakręcić pierwszy film…
Obsługa kamery filmowej niewiele różni się od obsługi aparatu. Nie chcę podawać tutaj zasad kadrowania, prowadzenia kamery, czy stosowania różnych planów, ponieważ są to zasady obowiązujące w całej sztuce filmowej.

Porozmawiajmy jednak o pomiarze światła – w kamerach, które mają wbudowany światłomierz lub automatykę ekspozycji sprawa jest bajecznie prosta. W starszych kamerach bez automatycznego pomiaru światła będziemy musieli posługiwać się zewnętrznym światłomierzem – o ile starsze modele mają naniesione odpowiednie oznaczenia w klatkach na sekundę sprawa jest ułatwiona. Używając nowych modeli światłomierzy będziemy musieli zastosować się do poniższej tabelki dostosowanej do większości popularnych niegdyś kamer:

Ilość kl/sek

Czas naświetlania

8

1/16

10

1/20

12

1/24

16

1/32

24

1/48

32

1/64

48

1/96

64

1/128

Co dalej?

Po obustronnym naświetleniu taśmy filmowej, należy ją oddać do wywołania lub zrobić to samodzielnie. Następnie film należy wstępnie przejrzeć na projektorze, wybierając przy tym ujęcia, które będziemy chcieli z filmu usunąć lub przestawić. Następnie film należy odpowiednio zmontować, dokleić odcinki rozbiegowe do taśmy filmowej, przewinąć film na szpulę. Nie będę tu opisywał szczegółowo wszystkich czynności związanych z montażem, ani obsługi sklejarek. Zaznaczę jednak, że nie należy wykonywać sklejek bez użycia sklejarki, gdyż tylko odpowiednie narzędzie zapewnia stabilną projekcję i wytrzymałość sklejki.

Na zakończenie

Wszystkim początkującym polecam książkę Ryszarda Kreysera „Elementarz filmowca amatora”, który jest źródłem całej potrzebnej na początku wiedzy. Dużo informacji można znaleźć również na polskich stronach poświęconych tematyce filmu amatorskiego na taśmach filmowych:

Cover: www.asergeev.com – Soviet 8mm film camera Aurora 215 M Super – made in USSR