Po tę książkę powinni sięgnąć wszyscy, których interesuje refleksja teoretyczna nad fotografią. Michałowska rekonstruuje w niej poglądy myślicieli współczesnych zajmujących się fotografią, przy czym szczególną uwagę poświęca autorom reprezentującym tzw. nurt postmodernistyczny. 1_28To właśnie z tego kręgu wyszła w latach sześćdziesiątych, a dodatkowe uzasadnienia uzyskała w ostatnich latach, idea „kryzysu reprezentacji”, zwanego też zamiennie „kryzysem znaczenia”, czy „kryzysem przedstawienia”. Polega on – mówiąc w pewnym uproszczeniu – na zachwianiu wiary w obiektywne, wierne przedstawianie przez fotografię rzeczywistości. To nie rzeczywistość, według tych myślicieli, jest obecna „na”, czy „w”, obrazie fotograficznym, lecz pewien – nie wolny od ideologii społecznych oraz wpływu zaprogramowanych przez techników urządzeń rejestrujących (aparatów) – kulturowy „tekst”.

Marianna Michałowska analizując znaczenie obrazu fotograficznego przywołuje ogromną tradycję zachodniej filozofii nowożytnej, w której jednym z najważniejszych zagadnień było i jest nadal określanie stosunku myśli do rzeczy. Co to jest prawda, co jest przedmiotem poznania, czy tym, co człowiek poznaje jest świat obiektywny czy subiektywny, w jaki sposób jest możliwe opuszczenie granic ludzkiego poznania i „dojście” do rzeczywistości „samej”, czy dysponujemy władzami poznawczymi łączącymi nas ze światem zewnętrznym, itd. Pytania o obraz fotograficzny, rozumiany jako zjawisko kulturowe, to pewne uszczegółowienie owej Filozofii Wielkich Pytań. Michałowska wykazuje dużą erudycję w tym zakresie, co stanowi niewątpliwie wielką wartość jej książki.

wn1

Jakkolwiek we wstępie autorka pisze, iż napisała książkę o fotografii otworkowej, to wiele stwierdzeń w niej zawartych wybiega znacznie dalej, dotycząc ontologii i epistemologii fotografii jako takiej, w tym również fotografii cyfrowej.

Marianna Michałowska, Niepewność przedstawienia. Od kamery obskury do współczesnej fotografii, Kraków 2004

Fot. Wiktor T. Nowotka, z wystawy w Małej Galerii ZPAF-CSW, listopad 2005 r.

EN

This book should be read by everyone who take interest in theoretical reflection  about the photography. Michałowska is reconstructing the views of contemporary thinkers taking interest in photography, giving special attention to the authors representing postmodernism.
1_28These are the circles from which she came from in ‘60, gaining special attention in latest years to the idea of the “representation crisis”, also known as “crisis of the meaning” or the “crisis of exposition”. It is – speaking in layman terms – decrease of the confidence in the lens and accurate representation of the reality through photography. This is not the reality, according to these thinkers, is present “on” or “in”, a photographic image, but some – though not free of ideology and social impact of technicians programmed recording equipment (cameras) – the cultural “text”.

Marianna Michałowska, analyzing the importance of the photographic image evokes the great tradition of modern western philosophy, in which one of the most important issues were and are still determining the relation of thought to things. What is true, what is to be known, and what man knows the world is objective or subjective, how is it possible to leave the boundaries of human knowledge and “access” to the reality of “same” if we have the authorities cognitive connecting us to the outside world etc. Questions about the photographic image, understood as a cultural phenomenon, a certain refinement of that of the Great Questions of Philosophy. Michałowska shows high scholarship in this area, which is undoubtedly of great value her book.

However, the author writes in the introduction that she wrote a book about pinhole photography, a lot of the statements contained in it goes much further relate, ontology and epistemology of photography as such, including digital photography.

 Marianna Michałowska, Uncertainty of presentation.  From the basic pinhole camera to contemporary photography.

Fot. Wiktor T. Nowotka, z wystawy w Małej Galerii ZPAF-CSW, listopad 2005 r.