Kwiecień był w Brzegu na Opolszczyźnie świętem fotografowania camerą obscurą, czyli światłoszczelnym pudełkiem, do którego wnętrza przez mały otwór wpada światło i tworzy obraz. Przez cały miesiąc trwał tam Brzeski Festiwal Fotografii Otworkowej 2017.

Była to druga edycja lokalnej imprezy wpisującej się w obchody Światowego Dnia Fotografii Otworkowej. Tematem przewodnim tegorocznego festiwalu była solarygrafia, czyli technika fotograficzna, którą przy ekstremalnie długich czasach naświetlania, rejestruje się ślady „wędrówki” Słońca po niebie.

Organizatorami BFFO2017 byli uczestnicy zajęć fotograficznych prowadzonych w Brzeskim Centrum Kultury w Brzegu przez instruktora fotografii Romana Barana.

Ramy czasowe festiwalu wyznaczyło naświetlanie zdjęcia solarygraficznego wielką camerą obscurą, wykonaną z beczki. Niewykluczone, że przy tej okazji padł rekord świata w wielkości aparatu i negatywu solarygraficznego, bowiem beczka miała wysokość 90 cm i średnicę około 57 cm, natomiast użyty papier fotograficzny był wielkości 50,8 x 61 cm. Otwór, przez który wpadało światło był o średnicy około 2 mm. Naświetlanie rozpoczęło się 1 kwietnia i bez przerwy trwało aż do 30 kwietnia, czyli do Światowego Dnia Fotografii Otworkowej. Pod koniec naświetlania autorzy fotografii wykonali swoiste selfie, zasłaniając sobą na dwie minuty otwór, którym do wnętrza beczki wpadało słoneczne światło.

Podczas brzeskiego festiwalu zostały zbudowane cztery olbrzymie camery obscury, do których wnętrza można było wejść i na własne oczy zobaczyć zjawisko powstawania fotografii. Pierwsza powstała w Niepublicznym Przedszkolu „Akademia Skrzata”. W camerę obscurę został przekształcony wagonik na placu zabaw. Skorzystali z niego nie tylko podopieczni przedszkola i ich rodzice, ale także zaproszone dzieci z innych przedszkoli i podstawówek. Natomiast gimnazjaliści i licealiści mogli wejść do wnętrza kolejnych dwóch egzemplarzy prototypu aparatu fotograficznego urządzonych w Sali lekcyjnej oraz na wieży zegarowej I Liceum Ogólnokształcącego. Ostatnia camera obscura, przygotowana w kieszeni scenicznej Brzeskiego Centrum Kultury, była dostępna dla wszystkich zainteresowanych.

W trakcie BFFO zaprezentowane zostały dwie wystawy. Na pierwszą, plenerową, złożyły się prace uczestników zajęć fotograficznych prowadzonych w Brzeskim Centrum Kultury. Autorami zdjęć byli: Kalina Baran, Roman Baran, Agnieszka Duda, Alicja Grubiak, Amelia Jaroszuk, Sylwia Koziar, Ksawier Listowski, Dariusz Marszałek, Joanna Ołubczyńska, Zofia Palus, Anna Sacha, Beata Staszczyk, Wojciech Tesarowicz, Monika Uruska, Michał Uruski i Magdalena Wincer. Wszystkie prace pokazane na placu przy głównym deptaku miasta, zostały zrobione camerą obscurą. Podczas wernisażu autorzy zaprezentowali własnoręcznie wykonane aparaty z przedmiotów codziennego użytku, takich jak: czajnik, budzik, książka, kalosz, lejek samochodowy oraz blaszane pudełko.

Druga wystawa była związana z tematem przewodnim tegorocznego festiwalu, czyli z solarygrafią. W mieszczącej się w brzeskim ratuszu Galerii Sztuki Współczesnej BCK swoje prace pokazali: Maciej Zapiór, Łukasz Fajfrowski, Piotr Modzel, Petr Mašát i Roman Baran.

Atrakcją wystawy była premiera brzeskiej analemy solarygraficznej. To fotografia, na której podczas ponadrocznego naświetlania, Słońce wykreśliło na niebie sześć ósemek.

Zdjęcie było naświetlane od 15 lutego 2016 r. (chociaż pierwsza rejestracja śladu Słońca nastąpiła dopiero 25 lutego), aż do 9 marca 2017 r. Proces był zautomatyzowany. Aby zarejestrować ślady Słońca, mechanizm odsłaniał migawkę o następujących godzinach (wg czasu zimowego): 10:05, 11:10, 12:15, 13:20, 14:25 i 15:30. Linie ciągłe przewleczone przez pętelki naświetlane były 23 maja i 6 czerwca 2016 r. Fotografia przedstawia widok z okna pracowni plastycznej Brzeskiego Centrum Kultury w Brzegu na ulicę Długą.

W historii Brzegu, ale także Opolszczyzny, takiego zdjęcia jeszcze nikt nie zrobił. Autorami są: Maciej Zapiór, Łukasz Fajfrowski i Roman Baran.

Po wernisażu wystawy solarygraficznej w sali kinowej Brzeskiego Centrum Kultury można było wysłuchać wykładu na temat rejestracji solarygrafii i analemy. Prelegentami byli: Maciej Zapiór (doktor astronomii, pracujący obecnie w Instytucie Astronomicznym Czeskiej Akademii Nauk w Ondrejovie (Czechy), gdzie jest odpowiedzialny m.in. za prowadzenie obserwacji spektroskopowych Słońca, który solarygrafią zajmuje się od 2005 r.) oraz Łukasz Fajfrowski (fizyk w Instytucie Niskich Temperatur i Badań Strukturalnych PAN we Wrocławiu, który swoje pierwsze zdjęcie solarygraficzne opublikował w lipcu 2013 r.).

Wspomnianą wystawę fotografii solarygraficznych wciąż można jeszcze oglądać w Galerii Sztuki Współczesnej BCK w brzeskim ratuszu (do 28 maja), a jednocześnie rozpoczęły się już przygotowania do przyszłorocznej edycji Brzeskiego Festiwalu Fotografii Otworkowej, na którą organizatorzy zapraszają do Brzegu w kwietniu 2018 r.

Solarygrafia wykonana beczką.
Fot. uczestnicy BFFO2017

Koniec naświetlania zdjęcia beczką w Światowym Dniu Fotografii Otworkowej
Fot. Alicja Grubiak

Camera obscura w sali lekcyjnej I Liceum Ogólnokształcącego w Brzegu
Fot. Roman Baran

Wystawa plenerowa
Fot. ROman Baran

Fotografia wykonana lejkiem samochodowym
Fot. Agnieszka Duda

Fotografia wykonana pudełkiem po zapałkach
Fot. Zofia Palus

Brzeska analema solarygraficzna
Fot. Maciej Zapiór, Łukasz Fajfrowski i Roman Baran

Wykład Macieja Zapióra i Łukasza Fajfrowskiego
Fot. Sylwia Koziar

artykuł przesłany przez: Romana Barana